قوله : * ( لَيْسَ بِأَمانِيِّكُمْ وَلا أَمانِيِّ أَهْلِ الْكِتابِ ) * - الاية ، ضحّاك و قتاده گفتند سبب نزول آيت آن بود كه : جهودان با مسلمانان مخاصمت كردند و گفتند : ما از شما بهتريم كه دين ما قديمتر از دين شماست ، و پيغمبر ما پيش از پيغامبر شماست ، و كتاب ما پيش از كتاب شماست . مسلمانان گفتند : ما از شما بهتريم كه پيغامبر ما بهترين پيغامبران است ، و خاتم انبياست ، و شرع ما ناسخ شرايع است ، [ 344 - ر ] و كتاب ما ناسخ كتابهاست . خداى تعالى اين آيت فرستاد . مجاهد گفت سبب نزول آيت آن بود كه مشركان گفتند كه : بعث و نشور و حساب و كتاب و ثواب و عقاب نخواهد بودن ، و ما را بر اعمال ما جزاى نخواهد بودن ، و جهودان گفتند : لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّاماً مَعْدُودَةً ، دوزخ به ما نرسد الَّا روزكى چند ، خداى تعالى اين آيت فرستاد و باز نمود كه : اين كار نه به آرزوى شماست و نه به آرزوى اهل كتاب ، و بر اين قول خطاب با مشركان و كافران باشد ، و بر قول اوّل خطاب با مسلمانان ، و اين قول اوليتر است براى آن كه مورد آيت مورد تهديد و وعيد و ملامت است ، و اين به كافران لايقتر بود . و آياتى كه پيش از اين رفته است ، همه تهديد و وعيد كافران است . اين آيت اوليتر آن بود كه منسوق بود بر او . و اسم « ليس » محذوف است ، و تقدير آن است كه : ليس الأمر بامانيكم ، و جار و مجرور در جاى خبر « ليس » است ، و محلّ او نصب است ، أى ليس الأمر واقعا كائنا بأمانيّكم و لا أمانىّ أهل الكتاب . و أمانيّ جمع « امنيّة » باشد ، و امنيّة آرزو و تمنّا باشد و لكن چگونه باشد ! * ( مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً يُجْزَ بِه ) * ، هر كه بدى بكند و گناهى پاداشتش كنند . در خبر است از ابو صالح از عبد اللَّه عبّاس كه او گفت : چون اين آيت آمد ، مسلمانان پيش رسول آمدند ، گفتند : يا رسول اللَّه ! كارى عظيم است اين ، و كيست آن كه گناه نكند ، و هر كه گناه كند او را جزا خواهند دادن ، و جز تو كه ( 1 ) گناه نكند كس نيست اين جا . رسول - عليه السّلام - گفت : بعضى جزا آن است كه در دنيا باشد كه بنده را به يك حسنه ده وعده دادند و به يك سيّئه يكى ، چون يك حسنه بكند و

--> ( 1 ) . مر : كه هست كه .